KLASA 8 Polska w czasach stalinizmu

Lekcja
Temat: Polska w czasach stalinizmu

STALINIZM W POLSCE 

Powstanie w 1948r. Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) często jest traktowane jako początek kształtowania się stalinizmu w Polsce. Na wzór ZSRR wprowadzono w Polsce system monopartyjny. Cała władza w kraju znalazła się w rękach aparatu partyjnego, który ustalał główne kierunki pracy administracji państwowej i nadzorował ich wykonanie. Polska pozostał także pod całkowitym wpływem ZSRR. Przykładem może być przejęcie kontroli na Ludowym Wojskiem Polskim przez sowieckich generałów i oficerów. 

Konstanty Rokossowski, marszałek radziecki i polski; w latach 1949–1956 był ministrem obrony narodowej Polski, członkiem Biura Politycznego KC PZPR; następnie wyjechał do ZSRR, gdzie był między innymi wiceministrem obrony narodowej (1958–1962). 

www.epodreczniki.pl

INWIGILACJA I TERROR

Nad społeczeństwem czuwało Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego i jego pracownicy. Rozbudowano aparat terroru, gdyż paranoicznie obawiano się wszechobecnego wroga klasowego i imperialistycznego szpiega. Powiększono liczbę etatów w urzędach bezpieczeństwa na różnych szczeblach administracji. Podejrzany mógł być każdy obywatel. W 1954 roku w więzieniach było prawie 6 mln osób.

WPŁYWY SOWIECKIE

Podsumowaniem okresu stalinizmu było uchwalenie konstytucji 22 lipca 1952 roku. Projekt dokumentu przetłumaczono na język rosyjski i Stalin osobiście naniósł w nim poprawki. W akcie tym było dużo demokratycznych sformułowań. Konstytucja głosiła m.in., że „Polska Rzeczpospolita Ludowa jest państwem demokracji ludowej”, w którym „władza należy do ludu pracującego miast i wsi”. Odrzucono tradycyjny trójpodział władzy. W praktyce władzę sprawował I sekretarz PZPR. Konstytucja z 1952 roku wprowadziła nową nazwę państwa Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL), a Orła Białego w godle pozbawiono korony.

 

POPRAWKI STALINA NA KONSTYTUCJI PRL  1952 rok

                                                                                                                                                    www.epodreczniki.pl

 


KULT JEDNOSTKI

W okresie stalinizmu funkcjonował kult jednostki, który polegał na oddawaniu czci Stalinowi oraz lokalnym działaczom partyjnym, np. Bolesławowi Bierutowi, I sekretarzowi PZPR.

Rzeka

Mądrość Stalina rzeka szeroka,
w ciężkich turbinach przetacza wody,
płynąc wysiewa pszenicę w tundrach,
zalesia stepy, stawia ogrody.

Fragment piosenki z lat 50. o Bolesławie Bierucie
Tak dumnie teraz słońce wschodzi 
i lżejszy jest nam każdy trud. 
Bo Bierut dzisiaj nam przewodzi, 
a krajem rządzi On i lud.

www.epodreczniki.pl

NOTATKA Z LEKCJI
1. Państwo polskie w latach 1952–1989 nosiło nazwę Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL). 
2. Władzę sprawowali w nim komuniści skupieni w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR).  Na wzór ZSRR wprowadzono w Polsce system monopartyjny.
3.   Konsytuacja PRL została uchwalona 22 lipca 1952r.  Odrzucono tradycyjny trójpodział władzy. 

4. Organy władzy:

- parlament składał się tylko z jednej izby - sejmu 

-zlikwidowano urząd prezydenta i wprowadzono Radę Państwa - w praktyce władzę sprawował I sekretarz PZPR 

Zadanie do wykonania 
Na podstawie przytoczonych artykułów konstytucji PRL wypisz organy władzy i ich kompetencje. Zestaw je w tabeli.

Konstytucja z 1952 roku - fragmenty
 
Rozdział 3. Naczelne organy władzy państwowej
 
Art. 15.
1.Najwyższym organem władzy państwowej jest Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej [...]
3.Sejm uchwala ustawy oraz sprawuje kontrolę nad działalnością innych organów władzy i administracji państwowej. 

Art. 19.
1.Sejm uchwala narodowe plany gospodarcze na okresy kilkuletnie [...]

Art. 20.
1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje Radzie Państwa, Rządowi i posłom [...]

Art. 24.
1. Sejm wybiera ze swego grona na pierwszym posiedzeniu Radę Państwa w składzie: Przewodniczący Rady Państwa, czterej zastępcy Przewodniczącego, Sekretarz Rady Państwa, jedenastu członków.

Art. 25.
1. Rada Państwa:
- zarządza wybory do Sejmu [...]
- wydaje dekrety z mocą ustawy [...]
- ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe,
- obsadza stanowiska cywilne i wojskowe, przewidziane ustawami [...]
2. Rada Państwa podlega w całej swojej działalności Sejmowi.
3. Rada Państwa działa na zasadzie kolegialności.

Art. 29.
1.Sejm powołuje i odwołuje Rząd Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – Radę Ministrów lub poszczególnych jej członków [...]

Art. 30.
1. Rada Ministrów jest naczelnym wykonawczym i zarządzającym organem władzy państwowej.

Art. 32.
Rada Ministrów:
- koordynuje działalność ministerstw i innych podległych sobie organów oraz nadaje kierunek ich pracy,
- uchwala corocznie i przedstawia Sejmowi projekt budżetu państwa,
- uchwala roczne narodowe plany gospodarcze,
- zapewnia wykonanie ustaw [...]