Lekcja
Temat: Powstanie kościuszkowskie i III rozbiór Polski

NaCoBeZu:

1. Potrafię wyjaśnić przyczyny powstania kościuszkowskiego
2. Wiem, jaką rolę w powstaniu odegrał Tadeusz Kościuszko
3. Znam najważniejsze etapy wojny polsko-rosyjskiej w 1794r.
4. Znam skutki upadku powstania kościuszkowskiego

TADEUSZ KOŚCIUSZKO

1746-1817

NIETUZINKOWY BOHATER NARODOWY

12 ciekawostek o Tadeuszu Kościuszce

1. Trojga imion
Na chrzcie otrzymał trzy imiona czyli Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko. Jednak w ciągu swojego życia używał praktycznie tylko drugiego imienia – Tadeusz.

2. Szlachcic bez ziemi
Urodził się w średniozamożnej rodzinie szlacheckiej w miejscowości Mereczowszyzna. Jednak brak bogactwa nie był największy problemem. Niestety Tadeusz przyszedł na świat jako drugi syn, więc cały majątek miał przypaść starszemu bratu. Natomiast Kościuszko wybiera karierę wojskowego.

3. Edukacja
Odebrał niezwykle staranne wykształcenie. Najpierw uczył się w Kolegium Pijarów w Lubieszowie, a następnie w Szkole Rycerskiej. Studiował tam historię Polski oraz powszechną, prawo, filozofię, ekonomię, arytemtykę, geometrię oraz miernictwo. Znał łacinę, język francuski oraz niemiecki.

4. Sztuka
Dzięki stypendium księcia Adama Jerzego Czartoryskiego wyjechał do Paryża studiować na Akademii Malarstwa i Rzeźby. Jego głównym celem były studia z zakresu wojskowości, ale uczył się także rysunku. Malował portrety, widoki, był też uzdolniony muzycznie.

5. “Szwed”
Takie przezwisko nadali mu koledzy z ławy szkolnej. Kiedy uczył się w Szkole Rycerskiej wyróżniał się pilnością, postępami w nauce, a także sprawnością i siłą fizyczną. Ponadto fascynował się postacią króla Szwecji Karola XII, co przełożyło się na jego przydomek Szwed.

6. Naczelnik powstania

Mimo otrzymania od króla Orderu Orła Białego i Orderu Virtuti Militari, miał do niego wielki żal, że sprzeniewierzył się on idei walki o niepodległość, dlatego w 1794, to właśnie Kościuszko stanął na czele Insurekcji. Po kilku spektakularnie wygranych bitwach, insurekcja została zduszona przez znacznie większe siły Rosjan, a sam Kościuszko został ciężko ranny w głowę i trafił do niewoli, z której wydostał się po śmierci Katarzyny II.

7.Wieczny kawaler
Tadeusz Kościuszko mimo wielkiej sławy, a także powodzeniem u płci pięknej nigdy się nie ożenił. Jego największą miłością była Ludwika Sosnowska. Niestety ojciec dziewczyny odrzucił Kościuszkę jako kandydata do ręki córki.

8. Towarzystwo Cyncynatów

Jako jedyny Polak, a jeden z trzech cudzoziemców należał do prestiżowego Towarzystwa Cyncynatów, zrzeszającego najbardziej zasłużonych oficerów.

9. Przyjaciel Indian
Przebywając w Ameryce spotkał się z wodzem indiańskim z plemienia Ottawa Małym Żółwiem. Dostał od niego tomahawk, natomiast w zamian podarował dwa pistolety oraz okulary.

10. ... i chłopów
Chociaż sam posiadał szlacheckie korzenie, to zabiegał o prawa chłopów. “Za samą szlachtę bić się nie będę”- z taką myślą przystępował do insurekcji. W 1794 roku wydał Uniwersał Połaniecki, który ograniczał poddaństwo.

11. Przeciwnik niewolnictwa
Ponadto był zdecydowanym przeciwnikiem niewolnictwa. Swojego czarnoskórego ordynansa Agrippę Hulla traktował jak równego sobie. Opowiadał się za zniesieniem niewolnictwa i godnym wynagradzaniem Afrykanów pracujących na plantacjach.

12. NIE dla Napoleona Bonaparte

Kościuszko spotkał się i odbył rozmowę z samym Napoleonem Bonaparte. Z relacji Kościuszki wynika, że dostrzegł on, iż Napoleon wcale nie jest zainteresowany sprawą polską, dlatego też Tadeusz Kościuszko przestrzegał przed Napoleonem swoich rodaków.

CZAS NA FILM 👀🎥🎬

Tadeusz Kościuszko

bohater Polski i Ameryki

Źródło: Tylko Historia https://www.youtube.com/watch?v=0kTWPZ_uhFk&t=4s

CZŁOWIEK ORKIESTRA 🎷🎶🎹🎺🎻

Tadeusz Kościuszko skomponował trzy utwory na fortepian ― dwa polonezy i walc ― które powstały prawdopodobnie w petersburskim więzieniu, a później, około 1797 roku, zostały wydane drukiem w Londynie. Zmysł estetyczny przydawał się Kościuszce również w dość nietypowych sytuacjach. W Ameryce zorganizował dwa pokazy sztucznych ogni: w Charleston (na cześć podpisania 30 listopada 1792 roku pokoju) oraz w Filadelfii (4 lipca 1783 roku ― z okazji Dnia Niepodległości).

Więc chodź Tadeusz i pomaluj mój świat... 🎨👸💸

Tadeusz Kościuszko malował i rysował przez całe życie. Gdy tylko amerykańskie damy odkryły, że inżynier pułkownik nieźle rysuje, zabiegały o sportretowanie przez Polaka. Kościuszko, który lubił towarzystwo kobiet, ulegał tym prośbom, pozostawił więc w Ameryce wiele rysunków wykonanych dla tamtejszych znajomych. Naczelnik również wyszywał, a damom prezentował własnoręcznie haftowane i ozdabiane woreczki na pieniądze.

Portret Thomasa Jeffersona

Haftowany obrazek

Źródło: Tadeusz Kościuszko, Obrazek haftowany, XIX w., Muzeum Narodowe w Krakowie, licencja CC-BY, źródło: Cyfrowe Dziedzictwo Kulturowe

Tadeusz "Bob" Budowniczy 👷🔨🔩

Benjamin Franklin mianował Tadeusza Kościuszkę Kościuszkę inżynierem pułkownikiem. Przez ponad sześć lat służby w amerykańskiej armii nadzorował tworzenie wielu fortyfikacji. Do jego najważniejszych osiągnięć należało zaprojektowanie i zbudowanie fortu West Point nad rzeką Hudson, w którym założono później pierwszą amerykańską akademię wojskową.

Tadeusz Kościuszko, Projekt szpitala w West Point, 1782, The New York Historical Society, Alexander McDougall Papers, licencja CC BY-NC [?], źródło:Muzeum Historyczne Miasta Kraków.

Relaks w ogródku 💐😎🍒🌞

Kolejnym obszarem zainteresowań Tadeusza Kościuszki było ogrodnictwo. Podczas pobytu w West Point w wolnym czasie uprawiał warzywa, a gdy przez kilka lat mieszkał we Francji, pielęgnował swój przydomowy ogródek.

INSUREKCJA KOŚCIUSZKOWSKA 1794

Wybuch powstania

24 marca 1794r. na rynku krakowskim Tadeusz Kościuszko, złożył przysięgę obejmując dowództwo nad polskimi oddziałami. Akt powstania nadawał Kościuszce tytuł Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej.

Bitwa pod Racławicami 04.04.1794r. Zwycięstwo kosynierów

4 kwietnia 1794 pod Racławicami wojska powstańcze pod wodzą Kościuszki stoczyły zwycięską bitwę z wojskami rosyjskimi. O losie bitwy rozstrzygnął atak kosynierów (chłopów wyposażonych w kosy). Szczególnie wyróżnił się chłop Wojciech Głowacki, który sam zdobył jedną z armat nieprzyjaciela

PANORAMA RACŁAWICKA

1893-1894

Uniwersał Połaniecki

7 maja 1794 r. Kościuszko wydał uniwersał regulujący powinności gruntowe chłopów i zapewniający dla nich opiekę rządową, bezpieczeństwo własności i sprawiedliwości.

Akt ten, miał zapewnić poparcie chłopów dla powstania.

Bitwa pod Szczekocinami 06.06.1794r.

6 czerwca 1794r. pod Szczekocinami doszło do kolejnej bitwy wojsk polskich z połączonymi siłami rosyjsko-pruskimi. Po zaciętych walkach Polacy zmuszeni zostali do odwrotu, a Kościuszko został lekko ranny.

Wieszanie portretów zdrajców z Targowicy

Bitwa pod Maciejowicami 10.10.1794r. i upadek powstania

Od 13 lipca do 6 września 1794 trwało oblężenie Warszawy przez Rosjan i Prusy. 10 października w bitwie pod Maciejowicami ranny Kościuszko dostał się do niewoli.

4 listopada wojska rosyjskie ruszyły na Warszawę. Po zdobyciu szturmem Pragi Rosjanie dokonali rzezi ludności.

5 listopada skapitulowało wojsko polskie.

24 października 1795 Rosja, Prusy i Austria dokonały III rozbioru Polski. Rzeczpospolita znika z mapy Europy.

Praca z osią czasu 🚩⏳📏📍

Powstanie kościuszkowskie 1794