KLASA 8 WOS Narodowość i obywatelstwo 👤👥👤

Lekcja 

Temat: Narodowość i obywatelstwo

Czym jest obywatelstwo? 

Historia ludzkości to historia społeczeństw i narodów. Społeczeństwa, zwłaszcza w dzisiejszym świecie, mogą być wielonarodowe. Społeczeństwa i narody w określonych warunkach historycznych tworzyły państwa, które miały m.in. zapewnić im poczucie bezpieczeństwa i określić normy zachowań zapisane w prawie. W ten sposób wykształciła się szczególna więź między państwem i członkami społeczeństw. Więź tę nazywamy obywatelstwem. 

Pojęcia obywatelstwa używamy dopiero przy omawianiu praw ludności zamieszkującej starożytne greckie polis. W okresie wcześniejszym, tzn. w państwach starożytnego Wschodu trudno mówić o prawach większości jednostek zamieszkujących te kraje. Wobec nich posługujemy się raczej określeniem poddani. Greckie pojęcie „obywatel” - polities etymologicznie wywodzi się od terminu polis, co znaczy miasto‑państwo. Prawdziwy obywatel – co najważniejsze – powinien być mądry i wykształcony, musiał w pełni uczestniczyć w życiu swojego państwa, poświęcać się dla niego. Wydaje się, że taki model obywatela obowiązuje również współcześnie.

 

Obywatelstwo -  więź prawną łączącą jednostkę z państwem, na której mocy jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa, a państwo ma obowiązki i prawa wobec jednostki. 

 

Sposoby nabywania obywatelstwa

Sposoby nabywania obywatelstwa są regulowane prawem wewnętrznym poszczególnych krajów. Natomiast państwa mają dość ograniczone możliwości wykładni prawnej związanej z obywatelstwem. Dlatego prawne sposoby nabywania obywatelstwa dzielimy na pierwotne i wtórne.

Pierwotne sposoby nabywania obywatelstwa

Prawo krwi (łac. ius sanguinis)
Przynajmniej jedno z rodziców powinno być obywatelem danego kraju, wtedy może zadecydować o przyznaniu obywatelstwa swojemu dziecku. Jeżeli oboje rodzice są obywatelami tego samego kraju, dziecko nabywa obywatelstwo po rodzicach automatycznie i nie są potrzebne żadne dodatkowe deklaracje.


Prawo ziemi (łac. ius soli)
Dziecko uzyskuje obywatelstwo państwa, na którego terytorium następują narodziny, przy czym bez znaczenia jest obywatelstwo rodziców. Terytorium państwa rozumiemy szeroko zarówno jako właściwe terytorium, ograniczone umowami międzynarodowymi, jak i terytorium statków powietrznych oraz morskich, a także terytoria placówek dyplomatycznych.

 

Wtórne sposoby nabywania obywatelstwa

Naturalizacja
Nadanie cudzoziemcowi obywatelstwa państwa, na którego terytorium się osiedlił. Dotyczy imigrantów przybywających z przyczyn ekonomicznych a także uchodźców uciekających ze swojego kraju w obawie przed prześladowaniem oraz współmałżonków. Naturalizacja jest dobrowolna, a proces naturalizacyjny wszczyna się na wniosek osoby zainteresowanej uzyskaniem obywatelstwa. Jednym z warunków jej podjęcia jest zamieszkiwanie na terytorium danego kraju 5, 7 lub 10 lat, znajomość języka kraju, o którego obywatelstwo prowadzone są starania. Uwzględnia się także przeszłość starającego się, jego dobrą opinię, posiadanie stałych dochodów.

Repatriacja
Polega na powrocie do kraju ojczystego osób, które z różnych przyczyn znalazły się poza krajem (wojna, zmiana granic) i utraciły obywatelstwo kraju pochodzenia.  

 

Adopcja

Prawo polskie dopuszcza też nabycie obywatelstwa przez przysposobienie pełne, czyli adopcję. Dziecko przysposobione przez osobę lub osoby posiadające obywatelstwo polskie nabywa to obywatelstwo, jeżeli przysposobienie pełne nastąpiło przed ukończeniem przez niego 16 lat. 

 

Nadanie obywatelstwa polskiego cudzoziemcom

Prezydent RP może nadać cudzoziemcowi, na jego wniosek, obywatelstwo polskie. Wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego osoby zamieszkałe w Polsce wnoszą za pośrednictwem wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej, a zamieszkałe za granicą – za pośrednictwem właściwego konsula.

W przypadku cudzoziemców, którzy ubiegają się o obywatelstwo polskie, a zamieszkiwali wcześniej terytorium państwa polskiego, istnieje możliwość skrócenia procedur i uznania za obywateli polskich. 

W drodze uznania o obywatelstwo polskie będą mogli ubiegać się cudzoziemcy:

• zamieszkujący w Polsce na podstawie określonych zezwoleń, którzy w toku długoletniego (przynajmniej 3 lata) legalnego pobytu w Polsce zintegrowali się ze społeczeństwem polskim,
• znają język polski,
• mają zapewnione mieszkanie i źródła utrzymania,
• respektują polski porządek prawny,
• nie stanowią zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa

Karta Polaka

O Kartę Polaka mogą ubiegać się osoby polskiego pochodzenia, które z przyczyn historycznych i politycznych utraciły polskie obywatelstwo lub nigdy go nie posiadały, a są dzisiaj obywatelami państw powstałych w wyniku rozpadu ZSRR lub mający na ich terenie status bezpaństwowca. Zgodnie z ustawą z dnia 7 września 2007 roku, Karta Polaka może być przyznana osobie, która deklaruje przynależność do narodu polskiego i spełni łącznie następujące warunki:

• wykaże się podstawową znajomością języka polskiego i kultywowaniem polskich tradycji i zwyczajów;
• złoży (np. w polskiemu konsulacie) pisemną deklarację przynależności do narodu polskiego;
• wykaże, że jest narodowości polskiej (np. przez przedstawienie aktów urodzenia jednego z rodziców lub dziadków albo obojga pradziadków) lub posiadała obywatelstwo polskie. O przynależności do narodu polskiego poświadczyć może również działająca na danym terenie organizacja polska lub polonijna.

Otrzymanie Karty Polaka nie oznacza przyznania obywatelstwa polskiego, przyznania prawa do osiedlania się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani prawa przekraczania bez wizy granic Rzeczypospolitej Polskiej.

 

Obywatelstwo Unii Europejskiej 

Obywatelstwo Unii Europejskiej wprowadzone zostało traktatem z Maastricht w 1992 roku oraz potwierdzone w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej. Przyznane ono zostało wszystkim osobom posiadającym obywatelstwo państw członkowskich Unii Europejskiej, co oznacza, że przysługuje również obywatelom Polski.

Prawa przysługujące obywatelom Unii Europejskiej możemy podzielić na dwa obszary. Pierwszy to prawa podstawowe, wynikające z konstytucji państw członkowskich i wzmocnione tylko ochroną instytucji wspólnotowych, drugi to prawa obywateli Unii, wskazujące na ich równouprawnienie bez względu na państwo, z którego pochodzą.

 

Prawa obywateli Unii Europejskiej:

• Prawo do ochrony dyplomatycznej i konsularnej ze strony władz innego państwa członkowskiego na terenie państwa trzeciego.

• Prawo do składania petycji do Parlamentu Europejskiego oraz prawo zwrócenia się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

• Prawo do pisemnego zwrócenia się do każdej instytucji lub organu Wspólnoty w jednym z języków państw europejskich.

• Prawo do swobodnego przemieszczania i osiedlania się na terenie państw członkowskich.

• Czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach do PE oraz w wyborach lokalnych w państwie członkowskim zamieszkania.

Obywatelstwo Unii Europejskiej nie wiąże się z żadnymi obowiązkami jednostki wobec wspólnot, choć w traktacie wprowadzającym obywatelstwo są one przewidziane.

Źródło: https://zpe.gov.pl/a/nabywanie-obywatelstwa-obywatelstwo-unii-europejskiej/DnVooIIZz 

Dla Tych, co lubią wiedzieć więcej 😇💭😊

Państwa, w których najtrudniej zdobyć obywatelstwo 

Gdzie najtrudniej zdobyć obywatelstwo?