KLASA 8 Polska i Europa przed wybuchem II wojny światowej ⌛📃🔥
Lekcja
Temat: Polska i Europa przed wybuchem II wojny światowej.
Łamanie traktatu wersalskiego przez Niemcy
✔ 16 kwietnia 1922 r. układ w Rapallo koło Genui sowiecka Rosja i Niemcy zawarły układ, na mocy którego zrzekły się wzajemnych roszczeń finansowych. W lipcu tego roku do umowy dołączono tajny aneks o współpracy wojskowej będący zagrożeniem dla tzw. ładu wersalskiego w Europie.
✔ 16 października 1925 r. został zawarty układ w Locarno pomiędzy Francją i Niemcami dotyczący nienaruszalności granicy między obydwoma państwami. Układ ten pozwolił Niemcom na powrót do pozycji mocarstwowej i stanowił dla nich ciche przyzwolenie dla przyszłej rewizji granic z Polską i Czechosłowacją.
Zamach majowy 1926 i polityka Międzymorza
W maju 1926 r. drogą zamachu stanu władzę przejął Józef Piłsudski, który wprowadził istotne zmiany w kierunkach i koncepcjach polskiej polityki zagranicznej. Pod rządami marszałka Polska podjęła próbę realizacji projektu Międzymorza, który zakładał budowę sojuszniczego bloku państw Europy Środkowo‑Wschodniej pomiędzy Morzem Bałtyckim a Morzem Czarnym. Piłsudskiemu nie udało się jednak w pełni zrealizować tej koncepcji, mimo dobrych relacji z Łotwą, Rumunią i Węgrami. Na przeszkodzie stały liczne konflikty graniczne w regionie, np. Polski z Litwą i Czechosłowacją oraz spór Rumunii z Węgrami o Siedmiogród. Polska dyplomacja starała się także osłabić Związek Sowiecki poprzez tzw. ruch prometejski, czyli wspieranie dążeń niepodległościowych narodów ujarzmionych przez Moskwę, m.in. ruchów ukraińskich i kaukaskich. Prometeizm miał jednak nikłe szanse powodzenia ze względu na rosnącą potęgę ZSRS pod rządami Stalina oraz stosunkowo szczupłe zasoby materialne Polski.
Sensacyjny zwrot i polityka równych odległości
Piłsudski jeszcze w początkach niepodległości sceptycznie odnosił się do sojuszu z Francją i nie wierzył w skuteczność Ligi Narodów. Dlatego ostatecznie zdecydował się na unormowanie stosunków z ZSRS i Niemcami przy zachowaniu sojuszu z Paryżem. W 1932 r. Polska podpisała układ o nieagresji z ZSRS. Kiedy w 1933 r. władzę przejął Hitler, Piłsudski zaproponował Francji wojnę prewencyjną z Niemcami. Odmowa Paryża skłoniła go do szukania porozumienia z Berlinem. Również nowym, nazistowskim władzom Rzeszy zależało na poprawie relacji z Polską. Hitler otwarcie głosił wrogość wobec komunizmu, co osłabiło relacje Niemiec z ZSRS. Ponadto Führer potrzebował czasu, aby umocnić swoją pozycję w kraju i zdobyć uznanie na arenie międzynarodowej. 26 stycznia 1934 r. władze obu krajów podpisały układ o niestosowaniu przemocy we wzajemnych stosunkach na okres dziesięciu lat.
Politykę Piłsudskiego wobec ZSRS i III Rzeszy określa się mianem równowagi sił. Polegała ona na utrzymywaniu poprawnych stosunków z dwoma najsilniejszymi sąsiadami przy jednoczesnym zachowaniu równego dystansu i do Sowietów, i do nazistów. Marszałek uważał, że zbytnie zbliżenie do któregoś z mocarstw sprowokuje agresję ze strony drugiego. Przewidywał jednak, że na dłuższą metę balansowanie pomiędzy dwoma silnymi sąsiadami nie zagwarantuje Rzeczypospolitej bezpieczeństwa: Polska siedzi teraz na dwóch stołkach. To nie może trwać długo. Musimy wiedzieć, z którego naprzód spadniemy i kiedy – powiadał. Polityka równowagi miała dać Polsce czas na umocnienie państwa na arenie międzynarodowej oraz wzmocnienie sił zbrojnych. Piłsudski zmarł 12 maja 1935 r., a założenia jego polityki wobec ZSRS i Niemiec realizował Józef Beck. W 1937 r. Rzeczpospolita podpisała nawet z Niemcami deklarację gwarantującą prawa mniejszościom narodowym. Zgodnie z polityką równowagi Beck odrzucał jednak niemieckie propozycje zawiązania ściślejszej współpracy przeciwko ZSRS. Jednocześnie, aby nie prowokować Niemców, odmawiał akcesu do układów i paktów, które zakładały udział Sowietów.
Sojusze i układy Rzeczypospolitej w okresie międzywojennym
III Rzesza dąży do wojny...
Anschluss Austrii
Na czele faszystowskiego rządu w Austrii stanął kanclerz Artur Seyss Inquart, który zwrócił się z prośbą do Hitlera o przyłączenie Austrii do III Rzeszy. 12 marca 1938 r. wojska niemieckie wkroczyły do Austrii, a następnego dnia ogłoszono jej przyłączenie do III Rzeszy, czyli Anschluss. Hitler dążył do zjednoczenia ludności niemieckiej w jednym państwie.
Mocarstwa zachodnie nie podjęły zdecydowanych działań przeciwko Niemcom. Sukces Hitlera zachęcił go do dalszej ekspansji.
Konferencja w Monachium 1938
29–30 września 1938 r. odbyła się konferencja w Monachium spotkali się przywódcy Niemiec, Włoch, Wielkiej Brytanii i Francji – Adolf Hitler, Benito Mussolini, Neville Chamberlain i Édouard Daladier.
W wyniku porozumienia Czechosłowacja musiała oddać Niemcom Sudety, czyli tereny zamieszkane w dużej części przez ludność niemiecką. Czechosłowacja nie została dopuszczona do właściwych negocjacji dotyczących własnego terytorium.
Porozumienie monachijskie było przykładem polityki appeasementu, czyli ustępstw wobec agresywnego państwa w celu uniknięcia wojny. Chamberlain liczył, że ustępstwa zaspokoją żądania Hitlera i pozwolą zachować pokój.
Churchill miał skomentować rezultat konferencji słowami:
„Mieli do wyboru hańbę i wojnę. Wybrali hańbę, a wojnę będą mieli”
Rozpad Czechosłowacji
14 marca 1939 r. powstała Republika Słowacka. Pod naciskiem Niemiec słowacki parlament ogłosił niepodległość Słowacji. Prezydentem nowego państwa został ks. Józef Tiso, przywódca Słowackiej Partii Ludowej.
Powstanie Republiki Słowackiej było bezpośrednio związane z rozpadem Czechosłowacji. Nowe państwo pozostawało silnie uzależnione od III Rzeszy.
15 marca 1939 r. III Rzesza zajmuje Czechy i Morawy. Wojska niemieckie wkroczyły do Czech i Moraw, a następnie utworzono tam Protektorat Czech i Moraw. Wydarzenie to oznaczało ostateczny rozpad Czechosłowacji. Na terenie Czechosłowacji mieszkało ok. 3 mln Niemców (25% ludności)
Zajęcie Czech i Moraw miało ogromne znaczenie dla sytuacji Polski. Niemcy znalazły się w znacznie korzystniejszym położeniu strategicznym i uzyskały możliwość nacisku na Polskę zarówno od strony zachodniej, jak i południowej. Czechosłowacja utraciła 1/5 terytorium i 40% potencjału przemysłowego;
Zajęcie Zaolzia przez Polskę
30 września 1938 r. Polska zażądała od Czechosłowacji przekazania Zaolzia. Był to obszar zamieszkany przez znaczną liczbę Polaków, o który Polska i Czechosłowacja spierały się od początku istnienia obu państw.
2 października 1938 r. – Wojsko Polskie wkroczyło na Zaolzie. Polska przejęła około 800 km² terytorium zamieszkanego przez około 227 tys. osób, w tym ważny przemysłowo obszar Zagłębia Karwińskiego.
Niemieckie żądania wobec Polski
W październiku 1938r. Niemcy zaczęły wysuwać wobec Polski żądania dotyczące Gdańska i Pomorza. Po zajęciu Sudetów minister spraw zagranicznych Niemiec Joachim von Ribbentrop zaprosił polskiego ambasadora Józefa Lipskiego i przedstawił stronie polskiej propozycje dotyczące uregulowania stosunków polsko-niemieckich.
Niemcy domagały się przede wszystkim:
✔włączenia Wolnego Miasta Gdańska do III Rzeszy,
✔zgody Polski na budowę przez Pomorze eksterytorialnej autostrady i linii kolejowej, łączących Niemcy z Prusami Wschodnimi,
✔przedłużenia polsko-niemieckiego układu o nieagresji;
W zamian Niemcy proponowały m.in. uznanie istniejącej granicy polsko-niemieckiej i dalszą współpracę.
28 kwietnia 1939 r. – przemówienie Adolfa Hitlera w Reichstagu. Hitler wypowiedział polsko-niemiecką deklarację o niestosowaniu przemocy z 1934 r. i ponownie przedstawił swoje żądania wobec Polski. W odpowiedzi polskie władze zdecydowanie odrzuciły niemieckie naciski.
Przemówienie Józefa Becka w Sejmie
5 maja 1939 r. MSZ Józef Beck w Sejmie wygłosił przemówienie i odpowiedział na wystąpienie Hitlera i przedstawił stanowisko Polski wobec niemieckich żądań. Podkreślił, że Polska nie może zgodzić się na jednostronne ustępstwa dotyczące Gdańska i komunikacji przez Pomorze.
Beck wskazywał, że Polska jest gotowa prowadzić rozmowy pokojowe, ale nie może zgodzić się na rozwiązania ograniczające jej suwerenność. Szczególnie mocno podkreślił znaczenie Gdańska i dostępu Polski do Bałtyku.
W przemówieniu powiedział:
„My w Polsce nie znamy pojęcia pokoju za wszelką cenę. Jest jedna tylko rzecz w życiu ludzi, narodów i państw, która jest bezcenna. Tą rzeczą jest honor”
Czas na film 😐🎬🎥 Czy można było inaczej?
Pakt Ribbentrop - Mołotow 23 sierpnia 1939
Kalendarium wydarzeń - sierpień 1939
22 sierpnia
Adolf Hitler wydaje swoim wojskom rozkaz ataku na Polskę w dniu 26 sierpnia 1939 r. zgodnie z „Fall Weiss” („plan biały”). Z Prus Wschodnich, z Pomorza Zachodniego z Dolnego Śląska, z Górnego Śląska na Katowice i Pszczynę. „Zniszczenie Polski jest naszym pierwszym zadaniem. Celem musi być nie dotarcie do jakiejś oznaczonej linii, lecz zniszczenie żywej siły. [...] Bądźcie bezlitośni. Bądźcie brutalni. [...] Prawo jest po stronie silniejszego. Trzeba postępować z maksymalną surowością [...] Obecnie tylko na wschodzie umieściłem oddziały SS Totenkopf, dając im rozkaz nieugiętego i bezlitosnego zabijania kobiet i dzieci polskiego pochodzenia, bo tylko tą drogą zdobyć możemy potrzebną nam przestrzeń życiową”
23 sierpniaWizyta Joachima von Ribbentropa w Moskwie i podpisanie w obecności Józefa Stalina tzw. paktu Ribbentrop–Mołotow, będącego de facto wstępem do kolejnego rozbioru Polski – podział sowieckiej i niemieckiej strefy wpływów przez terytorium Rzeczypospolitej wzdłuż linii rzek Narew, Wisła i San.
25 sierpnia
Ambasador RP Edward Raczyński i szef brytyjskiej dyplomacji lord Edward Halifax podpisują w Londynie układ sojuszniczy.
26 sierpnia
Na wieść o zawarciu polsko-brytyjskiego sojuszu Hitler odwołuje rozkaz ataku na Polskę. W rejonie przełęczy Jabłonkowskiej i granicznej stacji Mosty na Zaolziu dochodzi do starć Wojska Polskiego z niemieckimi dywersantami. Niemcy przepraszają za ten incydent.
29 sierpnia
Władze polskie podejmują decyzję o powszechnej mobilizacji, a następnie ją odwołują pod naciskiem Zachodu.
30 sierpnia
Ponowne ogłoszenie mobilizacji przez Polskę. Wykonanie planu „Peking” ("Pekin"). Gdynię-Oksywie opuszczają trzy polskie niszczyciele: ORP „Błyskawica”, ORP „Burza” i ORP „Grom”, aby 1 września 1939 r. dotrzeć do Wielkiej Brytanii. Celem operacji było uratowanie najlepszych polskich okrętów wojennych od niechybnego zniszczenia na Bałtyku.
| Czas na film | Pakt Ribbentrop-Mołotow w 5 minut | |
Komentarze
Prześlij komentarz